Kwaliteit in de zorg? Terug naar de tekentafel

tekengerei

Enthousiast wordt aan iets nieuws begonnen met een helder doel voor ogen. Regelmatig zien we echter in de praktijk dat ergens in het proces het oorspronkelijke doel uit het oog wordt verloren. Dit leidt vervolgens tot een eindresultaat dat ver weg staat van het initiële doel. Herkent u dit?

NIAZ, JCI, ISO, HKZ of PREZO
Het opzetten van een kwaliteitsmanagementsysteem is meestal goed bedoeld; iedereen wil de zorg steeds beter maken. De implementatie van kwaliteitsnormen zoals NIAZ, JCI, ISO, HKZ en PREZO wordt door vele zorgprofessionals echter nog steeds gezien als een niet relevant en tijdrovend traject. Met name de manier waarop een kwaliteitsmanagementsysteem is ingericht zorgt bij de professionals voor onbegrip. Een kwaliteitsnorm is oorspronkelijk bedoeld als kapstok om het kwaliteitsmanagementsysteem mee in te richten. Maar in de beleving van de zorgprofessional is het vaak een ‘papieren tijger’ en ondersteunt het hen onvoldoende in hun dagelijks werk. Dat deze systemen in beginsel bedoeld waren als hulpmiddel is ergens in het proces uit het oog verloren.

Hoe komt dat dan?
Wat mij verbaast, is dat vele zorgprofessionals zich opwinden over het niet of deels functioneren van het kwaliteitsmanagementsysteem maar daarbij vaak de ‘schuld’ hiervan bij anderen leggen. Bijvoorbeeld door uitspraken als “de overheid heeft het opgelegd” of “zorgverzekeraars rekenen er ons op af”. Het zijn waarheden, maar de reflectie dat we als zorginstellingen zelf de kwaliteitsmanagementsystemen uit de grond hebben gestampt om te voldoen aan normen in plaats van dat zij daadwerkelijk de zorgverlening ondersteunen, kom ik nog weinig tegen.

Hoe is ommekeer mogelijk?
Een ommekeer is nodig want de kwaliteitssystemen die gebouwd zijn in het verleden zijn vaak log en worden daarom door professionals niet gedragen. De professional wordt belast met extra werk maar ziet te weinig positief resultaat en is zoekende naar daadwerkelijke verbeteringen op de werkvloer. De meerwaarde wordt gemist en het kwaliteitssysteem wordt gezien als een keurslijf dat zeker geen waarde toevoegt voor de patiënt.
Ik denk dat bestuurders en professionals terug moeten naar de basis. Terug naar de tekentafel; allereerst om te erkennen dat het referentiekader is gebruikt als doel en niet als tool.

Aan de tekentafel moet opnieuw bekeken worden, maar nu met de professionals van de werkvloer, hoe het kwaliteitsmanagementsysteem moet worden ingericht. Samen kun je dan bepalen wat werkelijk nodig is om goede, veilige en patiëntgerichte zorg zonder verspillingen te bieden.

Pas als de instelling in staat is om zo’n functioneel systeem te (her-)inrichten, dan begrijpen professionals het ‘waarom’. En alleen dan zullen professionals bereid zijn om bij te dragen aan het kwaliteitsmanagementsysteem dat meerwaarde heeft en dus bijdraagt aan betere zorg.

Is uw instelling er klaar voor om deze transitie in gang te zetten?

 

Joyce Weijs, november 2016